doe-het-zelf-materialen 

metalen:

Kooien, volièregaas, voerbakken, speeltjes, sluitmateriaal en noem maar op .... de papegaai in gevangenschap wordt in zijn omgeving continue geconfronteerd met allerhande metalen of metaalhoudende materialen.
Een aantal metalen, met name de oxidatie (roest) van deze metalen, kunnen een groot gevaar voor de gezondheid van je papegaai vormen.
Vaak worden er speeltjes specifiek ontworpen voor de papegaai, soms worden ze verkocht met het label papegaaiveilig terwijl er toch onveilige delen aan zitten.
Wees dus altijd alert op de mogelijke gevaren voor je papegaai.
De snavel van de papegaai is een krachtig instrument waarmee deze vaak allerhande materialen tracht te beschadigen of te slopen.
Daarnaast heeft de papegaai er vaak ook een speciaal genoegen in om aan diverse, vaak metalen delen, te likken, soms wel een half uur of langer achter elkaar.
Stel je vast dat er verf loslaat en/of dat er op metalen delen roest komt zorg er dan voor dat het buiten bereik van de papegaai wordt gehouden.
Natuurlijk is het belangrijk je papegaai goed in de gaten te houden en moet je soms bepaalde overwegingen maken. 
Volièregaas is vaak zo'n overweging.
Meestal is het gaas gegalvaniseerd, het gaas bevat dus het voor de papegaai ongezonde zink.
Maar als de volière dusdanig is in gericht dat de papegaai niet of nauwelijks aan het gaas hangt en peutert dan is het risico op een vergiftiging relatief klein.

Binnen dit hoofdstuk worden een aantal véél voorkomende metalen en de mogelijke gevaren daarvan behandeld.
Lees ook het volgende hoofdstuk waarin precies uitgelegd wordt hoe je de verschillende metalen van elkaar kunt onderscheiden.

Veilige metalen:
Gebruik veilige metalen of metalen die voorzien zijn van een veilige toplaag.
- RVS (roestvast staal ook wel roestvrij staal genoemd)
RVS is ideaal voor kooien, voerbakken en speelgoed, totaal ongevaarlijk voor papegaaien.
Het grote nadeel van roestvast staal is dat het relatief duur in de aanschaf is, maar daarentegen is het wel vrijwel onverwoestbaar en gaat het dus lange tijd mee.
Met onder andere de magneettest kan je vaststellen of je met rvs te maken hebt.
- Aluminium is, voor zover mij bekend, ook een veilig metaal.
Aluminium is heel licht en toch vrij sterk metaal. Het is vrij eenvoudig te bewerken en is relatief prijsgunstig.
De magneettest in combinatie met het lichte gewicht kan je vertellen dat je met aluminium te maken hebt.
- Nikkel-verchroomde metalen kan je over het algemeen ook als veilig beschouwen, wel behoort de chroomlaag van een dusdanige kwaliteit te zijn dat deze niet afschilfert of loslaat.
Sommige metalen zijn voorzien van een uiterst dunne en kwetsbare chroomlaag die vaak te weinig bescherming biedt tegen roesten. Het spreekt voor zich dat je deze slecht verchroomde metalen ook beter buiten het bereik van je vogel kan houden. Om zekerheid over de samenstelling van het chroom te krijgen kan je de zuurtest toepassen.
- Geverfde metalen of metalen voorzien van een goede coatinglaag kunnen vaak ook gebruikt worden in de omgeving van de papegaai. Voorwaarde is dat er geen giftige verf gebruikt wordt en dat de verflaag zo sterk is dat deze bestand is tegen het snavelgeweld van de papegaai.
Overtuig je er wel van dat de verf geen lood en geen zink bevat!

Onveilige metalen:
Er zijn ook metalen die je beter niet binnen het bereik van de papegaai kan toelaten!
- IJzer:
Onbehandeld ijzer kom je tegenwoordig in de directe omgeving van de papegaai in gevangenschap niet zo vaak tegen.
Het meeste ijzer is voorzien van een goede, niet giftige beschermlaag.
Er hoeft ook niet gelijk paniek te zijn als er ergens een deeltje roestig ijzer zit.
Wel is het van belang om je papegaai in zo'n situatie goed in de gaten te houden.
Peutert, knaagt of likt de papegaai regelmatig aan het roestige deel dan is het toch verstandig het deel te verwijderen of goed te behandelen.
Stapeling van ijzer in het lichaam van de papegaai komt niet zo snel voor.
Edelpapegaaien en beo's zijn daar een uitzondering op, deze vogels hebben wel snel last van een stapeling van ijzer in het lichaam.
De magneettest zal je snel duidelijkheid geven of je met ijzerhoudend materiaal werkt.
- Koper, Brons en Messing:
Koper, brons en messing zijn metalen die bij de papegaai schade kunnen aanrichten.
Brons is een legering van tin en koper, messing is een legering van zink en koper.
Daarom je kan deze materialen beter niet voor je papegaai gebruiken.
De visuele test en de magneettest vertellen je meer over het soort metaal.
- Tin:
Ofschoon drankblikjes en andere materialen waar voedsel tijdelijk in opgeslagen worden vaak door het vertinnen roestwerend gemaakt worden mag je de giftigheid van tin niet onderschatten.
Tin is giftig en kan de organen van de vogel ernstig beschadigen.
Een legering van koper met tin noemt men brons, is dus giftig!
Er wordt vaak gesoldeerd met een tin/lood legering (60-40%), vermijdt dus gesoldeerde producten.
- Lood:
Gelukkig kom je maar zelden lood tegen in de directe omgeving van de papegaai.
Toch is het oppassen geblazen met lood bij de papegaai want net als bij zink kan de vogel heel snel een loodvergiftiging oplopen met mogelijk ontzettend vervelende gevolgen.
Veel mensen hebben niet in de gaten dat er toch aardig wat lood in een modern huishouden aanwezig kan zijn.
Wat dacht je bijvoorbeeld van een loodveters in gordijnen en vitrages?
Of het lood van een wijnflesdop, luchtbukskogeltjes, rondslingerende zinklood voor een vishengel, glas in lood, de mooie Tiffany lamp of gesoldeerde voorwerpen.
De visuele test en het gewicht vertellen je snel of je met lood te maken hebt.

Loodvergiftiging: vogelarts raadplegen
Kenmerken: spierkrampen, epilepsie, diaree
Algemeen: het knabbelen aan glas in lood, doppen van wijnflessen, lood in gordijnen/vitrages, lood uit soldeer.
Veelal met dodelijke afloop of blijvende orgaanschade.
Diagnose:
Verspreiding:
Behandeling: knoflook
Preventie: alles wat mogelijk lood bevat buiten het bereik van de papegaai houden

- Zink:
Je zal ongetwijfeld wel ergens eens gelezen hebben zink gevaarlijk is voor de papegaai maar niet iedereen weet waar je overal zink kan verwachten.
Met name de zinkoxide (roest van zink) is uiterst ongezond voor mens en dier.
Menig papegaai is met heftige ziekteverschijnselen, veroorzaakt door een zinkoxide, bij de dierenarts terecht gekomen.
De ziekteverschijnselen zijn echter zo algemeen dat de diagnose zinkvergiftiging vaak niet gelijk gemaakt wordt.
Helaas kan de zinkvergiftiging grote, onherstelbare, schade aanrichten aan de organen van de papegaai hetgeen vaak leidt tot een vroegtijdig overlijden.
Gelukkig kan je metalen op een vrij eenvoudige manier testen op de aanwezigheid van zink, de zogenaamde zuurtest geeft daarop antwoord.

Zink en de papegaai:
De papegaai in gevangenschap heeft meer dan genoeg tijd om te spelen en voelt zich vaak aangetrokken tot metalen speeltjes en metalen delen in de kooi die al dan niet glimmen.
Ze kauwen er op, ze proberen het te slopen, ze hangen er aan en sommige papegaaien vinden het heerlijk om aan het metaal te likken en te sabbelen.
Heb je een papegaai die geen speler en likker is dan is het gevaar op een zinkvergiftiging natuurlijk veel geringer.

Wat is zink:
Zink is een metaal welke erg veel gebruikt wordt om andere metalen te beschermen tegen roest.
Zink wordt wetenschappelijk aangegeven met Zn en heeft het atoomnummer 30.
Het wordt wel een overgangsmetaal genoemd en heeft meestal een blauwwitte kleur die wat dof is.

Waar kan je zink verwachten zink:
- in verf (zowel op hout als op metaal), shampoo, huidzalfjes, batterijen
- met zink verchroomde metalen
- gegalvaniseerde metalen
- karabijnhaken, bevestigingsringen, kettingen, sleutels, hangsloten, tralies
- spijkers, schroeven, bouten moeren, kortom alle ongeverfde metalen
- messing (geelkoper) is een legering van zink en koper

Symptomen van zinkvergiftiging:
Zoals reeds eerder vermeld is het vaststellen van een zinkvergiftiging bij papegaaiachtigen zeker niet eenvoudig.
Dat komt omdat veel symptomen erg algemeen zijn.
Hier een aantal symptomen:
- futloosheid
- gewichtsverlies, weinig eetlust
- diarree, veel urineren
- verkleuring (vaak bleker worden) van het verenkleed
- verenplukken
- soms epileptische aanvallen

Zink in voeding:
In diverse voedingsmiddelen komt ook zink voor.
Bij normaal gebruik hoeft men daar niet bang te zijn voor een zinkvergiftiging.
Zowel het menselijk lichaam als ook het dierlijk lichaam heeft een heel klein beetje zink nodig om optimaal te kunnen functioneren.
zink komt voor in onder andere:
- rood vlees en vis
- melk en melkproducten
- granen, zaden en noten
- linzen, sla, augurk en asperges
- groene thee.

Zink wordt ook in sommige medicijnen gebruikt!

Uit de praktijk:
Er zijn gevallen in de praktijk voorgekomen waarbij de papegaai een stukje zinken metaal heeft ingeslikt.
De papegaai kan dan een aantal van eerder omschreven symptomen vertonen.
Verkeert jouw vogel in zo'n situatie en je bent er bijtijds bij dan is de vogel nog te redden met de juiste medicatie en een goed laxeermiddel.

De verzinkte reisbench:
Veel mensen gebruiken een inklapbare hondenbench om de papegaai in te vervoeren en soms tijdelijk in te herbergen.
Dit hoeft op zich geen probleem te vormen wanneer de vogel niet echt een likker is.
Verstandig is wel de bench zo nu en dan even goed te behandelen en te reinigen.
Ga daarbij als volgt te werk:
Ze de (nieuwe) bench een paar dagen buiten in de regen of maak deze een paar keer goed nat.
Daardoor oxideert de bench wat.
Behandel daarna de bench met een zuur, bijvoorbeeld water met een flinke scheut azijn, waardoor de oxidatie oplost en loslaat.
Borstel het geheel met een stevige borstel en de azijnoplossing schoon.
Eventueel kan je de bench nog met een licht vettige poetsdoek (wat zonnebloemolie op de lap) opwrijven en daarmee van een beschermlaag voorzien.
 

Zinkvergiftiging: vogelarts raadplegen
Kenmerken: futloos, weinig eten, gewichtsverlies, diarree, veel urineren, epileptische aanvallen
Algemeen: Veel papegaaien likken en knabbelen aan metalen voorwerpen, wees er zeker van dat deze geen zink bevatten. Ook diverse verven kunnen zink bevatten,
Verkleuring van de veren, veren met minder kleur, epileptische aanvallen en verenplukken kunnen door de zinkvergiftiging veroorzaakt worden.
Bij vroegtijdige diagnose is de vogel nog te redden maar vaak is met te laat. En is er kans op een dodelijke afloop of ernstige schade aan de organen. alvleesklier, nieren en de lever.
Diagnose: een combinatie van bloedonderzoek en röntgen
Verspreiding: Metalen die gegalvaniseerd of verzinkt zijn of zink bevatten, verf
Behandeling: injecties, daarna medicijnen om de zink te binden, laxeermiddel, knoflook
Preventie: alles wat mogelijk zink bevat buiten het bereik van de papegaai houden

Waarschuwing:
Speeltjes of delen van de speeltjes kunnen een gevaar voor de papegaai vormen.
Daarom...    laat de papegaai uitsluitend onder toezicht met de speeltjes spelen.

doe-het-zelf-materialen

uivoering: FKB